ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΘΕΣΕΩΝ & ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΝΟΜΑΡΧΙΑΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Β3

Ο πολιτικός μας χώρος έχει ήδη δείξει δείγματα γραφής στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας μας (μάρμαρα του Παρθενώνα, ανάδειξη αρχαιολογικών χώρων κ.λ.π.) αλλά και στην δημιουργία μίας σύγχρονης καλλιτεχνικής έκφρασης. Είναι ο χώρος όπου πρακτικά βρίσκει στήριξη και συμπαράσταση η νέα έκφραση. Δεν είναι τυχαίο ότι επί σειρά ετών η Μελίνα Μερκούρη διετέλεσε υπουργός πολιτισμού κάνοντας πράξη καινοτομίες στον χώρο και διεκδικώντας αυτά που για αιώνες θεωρούνταν χαμένα.
Πολλά στελέχη αλλά και φίλοι από αυτόν τον χώρο με αίσθημα ευθύνης αλλά και με ευαισθησία έχουν εργαστεί συστηματικά για την ανάδειξη του πολιτισμού και της καλλιτεχνικής δημιουργίας σήμερα.
Στην πρόκληση του 21ου αιώνα, μίας εποχής ραγδαίων αλλαγών και εξελίξεων, καθώς και νέων εκφραστικών μέσων αυτή η ευθύνη παίρνει νέες διαστάσεις, ερχόμενη αντιμέτωπη με νέα δεδομένα αλλά και με τα παλαιότερα κακώς κείμενα.
Η εμπειρία στον χώρο μας θα πρέπει να λειτουργήσει ως προϋπόθεση για την διασφάλιση αυτή, καθώς σε πολλά σημεία η αναποτελεσματικότητα του παρελθόντος σε ορισμένους τομείς θα πρέπει πλέον να εντοπιστεί και να αναλυθεί ούτως ώστε η νέα σύνθεση που θα προκύψει να αποδεσμεύσει τις δυνάμεις που ήδη υπάρχουν από ανασταλτικούς παράγοντες του παρελθόντος.
Το αγαθό της τέχνης δυστυχώς εξακολουθεί πολλές φορές να βρίσκεται εγκλωβισμένο στα εσώτερα γρανάζια ενός μηχανισμού όπου η δεικτική μεθόδευσή του, δεν αφήνει τα πλήρη περιθώρια μιας απρόσκοπτης λειτουργίας και απελευθέρωσης στην πνευματική και καλλιτεχνική δημιουργία.
Οι μεθοδεύσεις επιτυχίας στις κρατικές σχολές (Θεάτρου – Ζωγραφικής κ.λ.π.) με μόνη προσμονή την επαγγελματική σταδιοδρομία του ‘’καλλιτέχνη’’, οι αδιαφανείς μηχανισμοί διασφάλισης επιτυχών αποτελεσμάτων στις κρατικές καλλιτεχνικές σχολές σίγουρα εκτός από ένα πλήγμα στην αξιοκρατία, αποδυναμώνουν κάθε καλόβουλη προσπάθεια για την ανάδειξη νέων ταλαντούχων καλλιτεχνών.
Το κράτος ως χορηγός της καλλιτεχνικής δημιουργίας έχει χαράξει μία πορεία χωρίς συγκεκριμένους στόχους, με αμφισβητούμενα αποτελέσματα τις περισσότερες φορές. Ο καλλιτέχνης ως ασθενής κοινωνική ομάδα, δεν παράγει άμεσα αγαθά προς κατανάλωση και αναγκάζεται να προσφύγει ταυτόχρονα σε διάφορες λύσεις για τον βιοπορισμό του. Η χορηγία του κράτους βέβαια, δεν αποτελεί μέσον πλουτισμού αλλά μέσον επιβίωσης προς τον καλλιτέχνη προκειμένου να φέρει εις πέρας το δύσκολο έργο του. Ο στόχος της χορηγίας θα πρέπει να είναι ειλικρινής και ευδιάκριτος, με κριτήρια συγκεκριμένα και διαφανή, αποδεσμευμένα από εξωγενείς παράγοντες ως προς το ίδιο το αποτέλεσμα που είναι το έργο.
Ο ιδιώτης – χορηγός (όπου σήμερα πολύ μεγάλο μέρος της δημιουργίας οφείλεται σ’ αυτόν) τις περισσότερες φορές μεταλλάσσει ως προς τις ανάγκες του το έργο του καλλιτέχνη, δρομολογώντας προς μία και μόνο κατεύθυνση – την κατεύθυνση της μέγιστης ανάδειξής του - το έργο αυτό καθ’ αυτό.
Η ανάδειξη και διαφήμιση του ιδιώτη χορηγού ως αυτοσκοπός, πολλές φορές επιβάλλει την χορηγία μόνο σε χώρους και ανθρώπους που έχουν αναγνωρισιμότητα από το ευρύ κοινό η οποία συχνά έχει αποκτηθεί μέσω πολύ πετυχημένων δημοσίων σχέσεων (καθιστώντας βαρόμετρο τις δημόσιες σχέσεις και όχι το έργο στην επιλογή της χορηγίας). Έτσι η αναγκαία και ευεργετική χορηγία από εργαλείο παραγωγής και ανάδειξης έργου καταλήγει στην παραγωγή και ανάδειξη ατόμων.
Ο αποκλεισμός του νέου καλλιτέχνη είναι εμφανής αφού έχει γίνει κοινός τόπος ότι για να ασχοληθεί κάποιος ολοκληρωτικά με την τέχνη τις περισσότερες φορές θα πρέπει να είναι εύπορος για να διασφαλίζει επαρκώς την επιβίωσή του.
Η καλλιτεχνική παιδεία θεωρείται εκτός παιδευτικού συστήματος, καθιστώντας την ‘’λίγη’’ έως ανύπαρκτη. Οι καλλιτεχνικοί διαγωνισμοί και η αναγκαιότητά τους ακόμα και από τα σχολικά χρόνια των νέων αφήνονται στην κρίση των καθηγητών εν είδη απλών εκδηλώσεων…
Την στιγμή που πράγματι γίνεται προσπάθεια περαιτέρω ανάδειξης του κλασσικού και Βυζαντινού πολιτισμού, στόχος μας θα πρέπει να είναι η ανάπτυξη και ανάδειξη του σύγχρονου πολιτισμού, της σύγχρονης δημιουργίας η οποία σίγουρα μπορεί και αυτή να αποτελέσει μέσο και εργαλείο για την ανάπτυξη του πολιτιστικού τουρισμού.
Η επένδυση στον σύγχρονο πολιτισμό είναι ένα στοίχημα το οποίο αλληλοσυμπληρώνει την ανάδειξη του κλασσικού και βυζαντινού μας πολιτισμού. Κατά το παρελθόν λίγοι παράτολμοι εύποροι ή ακόμα πιο δύσκολα ‘’τυχοδιώκτες’’ καλλιτέχνες, κατάφεραν να ανοιχτούν πέρα απ’ τα σύνορα της χώρας μας, να διαπρέψουν στα μεγάλα κέντρα της υφηλίου (κέντρα με τεράστια πολιτιστική και καλλιτεχνική προσφορά στην σύγχρονη εποχή) και να αποσπάσουν μεγάλο μερίδιο αναγνώρισης της χώρα μας και του πολιτισμού της.
Εικαστικά, ζωγραφική, θέατρο, σκηνοθεσία, φωτογραφία, λογοτεχνία κ.λπ. δεν πρέπει να υποτιμούνται σε σχέση με ένα ήδη ισχυρό και σεβαστό παρελθόν παγκοσμίως. Το μέλλον δεν χτίζεται απλά κοιτώντας το παρελθόν, αλλά ύστερα από μελέτη και δημιουργία, ξεπερνώντας ό,τι ήδη έχουμε κατακτήσει και κοιτώντας μπροστά. Δίνοντας ίσες ευκαιρίες σε όλους να αναπτύξουν το ταλέντο τους και την ‘’προσωπική γραφή‘’ τους με διαφανείς διαδικασίες και με αξιοκρατία. Ασχολούμενοι και με την καλλιτεχνική παιδεία, διευρύνοντας ακόμα τις κρατικές σχολές ή δημιουργώντας περισσότερες βλέποντας ότι υπάρχει μεγάλη ζήτηση σ’ αυτές τις σπουδές. Διαθέτοντας χώρους πολιτιστικής έκφρασης στηρίζοντας τους ταυτόχρονα.
Η ανάπτυξη του πολιτισμού δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την ανάπτυξη της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Προς αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει κινηθούμε λαμβάνοντας υπ’ όψιν μας τους παρακάτω επιμέρους τομείς:
Σύγχρονος σχεδιασμός
Μελέτη προοπτικής
Ανάδειξη της δημιουργίας
Καλλιτεχνική παιδεία
Κριτήρια αναγνώρισης και προβολής
Υποστήριξη - χορήγηση με αντίκρισμα
Προστασία του καλλιτέχνη
Δημιουργία συνθηκών συμμετοχής - πρόσβασης στο αγαθό του πολιτισμού και της δημιουργίας

Έτσι θεματικά μπορούμε να παραθέσουμε τις κάτωθι προτάσεις:

Παιδεία

Συνεργασία των Υπουργείων Πολιτισμού και Παιδείας, ώστε μέσα από την εκπαίδευση να αναπτυχθεί και να καλλιεργηθεί η πολιτιστική συνείδηση του μαθητή και κατ’επέκταση του αυριανού πολίτη.
Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να ενταχθεί η διδασκαλία του πολιτισμού στα σχολικά προγράμματα όλων των βαθμίδων της σχολικής εκπαίδευσης.
Εισαγωγή μαθημάτων στα σχολεία τα οποία θα είναι διαμορφωμένα ώστε να κεντρίζουν το ενδιαφέρον των μαθητών να γνωρίσουν και να αγαπήσουν την ιστορία, την μυθολογία και την λαογραφία της πατρίδας τους. Όλα αυτά όχι με πνεύμα προγονοπληξίας αλλά με στόχο την γνωριμία του παιδιού με το πολιτισμικό παρελθόν του τόπου του και την διατήρηση της Πολιτισμικής Μνήμης και Ταυτότητας σε κάθε περιοχή κόντρα στην ισοπέδωση και την ξενόφερτη ομοιομορφία.
Ένας από τους κυρίαρχους παράγοντες που διαμορφώνουν τον άνθρωπο είναι η παιδεία. Θεατρικό παιχνίδι, επισκέψεις Μουσείων, Θέατρο, Μουσική, Χορό, Εικαστικά κ.α. να ενταχθούν στα σχολικά προγράμματα από το νηπιαγωγείο έως και το λύκειο.
Θα πρέπει να αναβαθμιστούν οι σχολές Μουσικής, Χορού και Θεάτρου στην ανώτατη εκπαίδευση, ενώ θα πρέπει να δημιουργηθούν τμήματα ΤΕΙ για Τεχνικούς και άλλες ειδικότητες του Θεάτρου, Κινηματογράφου και Τηλεόρασης
Νέο πλαίσιο λειτουργίας για τις ιδιωτικές Σχολές Θεάτρου, Κινηματογράφου, κ.α.
Σημαντική θεωρείται ακόμα και η διασυνοριακή πρωτοβουλία σε επίπεδο ανάδειξης κοινών πολιτισμικών παρονομαστών με την ανταλλαγή επισκέψεων ανάμεσα στους μαθητές.
Δημιουργία Ηλεκτρονικής Βιβλιοθήκης. Στην ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη θα υπάρχει όλη η βιβλιογραφία των λογοτεχνικών επιστημονικών βιβλίων κ.α. που εκδίδονται στην Ελλάδα και το Εξωτερικό.
Εργαστήρια Τέχνης για τους Νέους. Σε κάθε Δήμο να δημιουργηθούν εργαστήρια για νέους μέχρι 25ετών, για θέατρο, μουσική, ζωγραφική, γλυπτική κ.α.
Σχολικοί Πολιτιστικοί Διαγωνισμοί

Πολιτιστική Υποδομή

Μέριμνα για την προστασία και την ανάδειξη των μνημείων ,των αρχαιολογικών χώρων, της πολιτιστικής κληρονομιάς εν γένει, η οποία θα συνεπικουρεί την οικονομική, κοινωνική και περιφερειακή ανάπτυξη. Η ανάδειξη και η διαχείριση του τεράστιου πολιτιστικού αποθέματος της χώρας μας να γίνει μια επίκουρη πρόταση ζωής, να αποκτήσει τα χαρακτηριστικά της συμμετοχής στην σύγχρονη πραγματικότητα και να αποτελέσει στοιχείο έμπνευσης της σύγχρονης πολιτιστικής δημιουργίας.
Δημιουργία Πολυχώρων Πολιτισμού σε κάθε πρωτεύουσα νομού κατ’ αρχήν, με στόχο σε κάθε γωνιά της χώρας, ως τρόπος πολιτιστικής ανάπτυξης της περιφέρειας και ως μέσο ενίσχυσης της πολιτιστικής συνείδησης των πολιτών. Οι χώροι αυτοί θα φιλοξενούν όλες τις μορφές τέχνης και έκφρασης, ενώ παράλληλα η ανάδειξη του τοπικού πολιτισμού και της ιστορίας κάθε τμήματος της περιφέρειας θα αποτελέσουν στοιχεία απαραίτητα για μια ολοκληρωμένη και αειφόρο ανάπτυξη.



Αισθητική Πόλεων

Τα Δημόσια Κτίρια και Έργα που γίνονται, πρέπει να υπακούν σε συγκεκριμένους και συμβατούς με την ιστορία της πόλης, κανόνες αισθητικής.
Να αναδειχθούν όλα τα ιστορικά κτίρια αλλά και νεότερα ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής αισθητικής ( αναπαλαίωση, φωτισμοί κ.α.).
Ενιαία αισθητική στα περίπτερα, διαφημιστικές πινακίδες, επιγραφές κλπ.

Πνευματικά Κέντρα - Σύλλογοι

Το ΥΠΠΟ αναλαμβάνει το :
Συντονισμό για τη συνεργασία των Εθνικοτοπικών Πολιτιστικών Συλλόγων και Πνευματικών κέντρων με στόχο τη κοινή δράση για ανάδειξη και προώθηση της νεότερης πολιτιστικής μας κληρονομιάς.
Συνεργασία με τους Πολιτιστικούς Συλλόγους άλλων Εθνοτήτων (μετανάστες ), με στόχο την ομαλή ένταξή τους στην Ελληνική κοινωνία.
Στήριξη και ενίσχυση της σύγχρονης πολιτιστικής δημιουργίας. Ο ρόλος της πολιτείας εδώ είναι σημαντικός, αφού αυτή πρέπει να ενθαρρύνει, να ενισχύσει, να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ανάπτυξης αλλά και να ελέγχει, να καθοδηγεί τους νέους δημιουργούς και τις καινοτόμες πρωτοβουλίες έκφρασης.
Συνεργασία της πολιτείας και των μη κυβερνητικών οργανώσεων στον τομέα του πολιτισμού. Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις που ασχολούνται με την παραγωγή και προώθηση του πολιτισμού μπορούν να αναδειχθούν σε φορείς ιδεολογίας και κοινωνικής συνείδησης. Στην προσπάθεια στήριξής τους από την Πολιτεία θα πρέπει να εξακολουθούν να ενισχύονται οικονομικά, ενώ θα πρέπει να δημιουργηθεί το θεσμικό πλαίσιο εκείνο που θα ορίζει τον τρόπο λειτουργίας τους, θα αξιολογεί την ποιότητα προτάσεων και δράσεων και θα εξασφαλίζει την οικονομική διαφάνεια στην διάθεση των πόρων.
Ανάδειξη του Πολιτισμού μέσα από τη φιλοξενία σημαντικών πολιτισμικών γεγονότων διεθνούς κύρους και προβολή της πολιτιστικής κληρονομιάς και της σύγχρονης πολιτιστικής παραγωγής μέσα από πολιτιστικά δίκτυα συνεργασίας σε ευρωπαϊκό αλλά και ευρύτερο διεθνές επίπεδo.
Αξιοποίηση του Εθελοντισμού για την αναβάθμιση παρεχόμενων υπηρεσιών (π.χ απογευματινή Θερινή λειτουργία μουσείων, αρχαιολογικών χώρων, ξενάγηση σε «δρόμους» ή σε «κέντρα» πολιτιστικής αξίας όπως τα ιστορικά κέντρα πόλεων, δρόμοι με Βυζαντινά μνημεία, με νεοκλασικά κτίρια αρχιτεκτονικής και ιστορικής αξίας κλπ)

Πολιτιστικές Εταιρείες Δημοσίου

Κρατικά Θέατρα, ΔΗΠΕΘΕ, Φεστιβάλ Κιν/φου, Ελληνικό Φεστιβάλ Α.Ε.κ.α. Να ξαναδούμε αν ο τρόπος διοίκησης, χρηματοδότησης και τα προσφερόμενα από αυτούς τους φορείς πολιτιστικά αγαθά ανταποκρίνονται στην σύγχρονη πραγματικότητα.

Οικονομική Πολιτική

Είναι επιτακτική αναγκαιότητα, εάν θέλουμε πραγματικά να υλοποιηθεί μια σοβαρή πολιτιστική πολιτική, να αυξηθούν οι πόροι που θα εγγυώνται την αξιοπιστία του εγχειρήματος. Σ’ αυτή την προσπάθεια συμμετέχουν όλοι, Πολιτεία, Τοπική Αυτοδιοίκηση, Ιδιώτες, Χορηγοί. Δέσμευση ότι σταδιακά μέχρι το 2010 στο τακτικό προϋπολογισμό για το πολιτισμό θα εγγραφεί το κονδύλι του 1% του ΑΕΠ.
Για τα πολιτιστικά αγαθά, τους φορείς και τα φυσικά πρόσωπα που παράγουν ή εργάζονται στο χώρο του πολιτισμού, να ισχύει ειδικό και ενιαίο φορολογικό σύστημα π.χ. φορολόγηση εισοδήματος ανά 5ετία, μείωση ΦΠΑ στα πολιτιστικά αγαθά.
Να δημιουργηθεί πολιτιστικό τέλος σε ορισμένα προϊόντα και υπηρεσίες το οποίο εισπράττεται από το δημόσιο ή τους Δήμους .
Φορολογικά κίνητρα για την στήριξη του θεσμού της χορηγίας.

Χορηγοί

Ο θεσμός της χορηγίας που ξεκίνησε από την Αρχαία Ελλάδα, πρέπει να επαναπατριστεί και να ενταχθεί στο σχέδιο πολιτιστικής ανάπτυξης. Απαραίτητη προϋπόθεση η παροχή κινήτρων, αλλά και κανόνων που θα ορίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των χορηγών .
Ο θεσμός της χορηγίας θα πρέπει να αντιμετωπισθεί σαν βασική προϋπόθεση ενίσχυσης των κρατικών κονδυλίων και να ενταχθεί στο ευρύτερο σχέδιο πολιτιστικής ανάπτυξης της χώρας.

Επιχορηγήσεις

Η διαχείριση του Δημοσίου Χρήματος πρέπει να γίνεται με πλήρη διαφάνεια από επιτροπές που θα απαρτίζονται από πρόσωπα καταξιωμένα στο χώρο τους και με ευρεία αποδοχή.
Οι επιχορηγήσεις να εξυπηρετούν συγκεκριμένους στόχους: Έρευνα, στήριξη νέων δημιουργών, προώθηση της Ελληνικής λογοτεχνίας ή άλλων αγαθών στο εξωτερικό, συμπαραγωγές με ξένους φορείς κ.α.
Έλεγχος για την σύννομη και χρηστή διαχείριση των φορέων που επιχορηγούνται.

Ιδιωτικός Τομέας

Η δημιουργία Ν.Π. από το κράτος για κάθε παραγωγή Πολιτιστικού αγαθού πολλές φορές δημιουργεί περισσότερα προβλήματα από όσα φιλοδοξούμε ότι θα λύσει. Δυσλειτουργία, δυσκινησία, αναποτελεσματικότητα, πελατειακές σχέσεις, φαυλότητα. Θα πρέπει λοιπόν να βρεθούν τρόποι προσέλκυσης ιδιωτικών κεφαλαίων και αγαστής συνεργασίας με την πολιτεία.

Εργασιακά

Στο χώρο του πολιτισμού η ανεργία αγγίζει το 80%, η μερική απασχόληση κυριαρχεί με αποτέλεσμα, το 90% να μην έχουν ιατροφαρμακευτική κάλυψη, τα δικαιώματα και οι συνθήκες απασχόλησης είναι τραγικές, οι συντάξεις στη συντριπτική πλειοψηφία κάτω από το όριο της φτώχιας.
Αδήριτη ανάγκη να λάβει άμεσα μέτρα η πολιτεία, για να νιώσουν οι άνθρωποι που παράγουν πολιτισμό ότι το σύγχρονο Ελληνικό κράτος τους σέβεται.
Βελτίωση και εφαρμογή του Νόμου 2121/93.
Ταμείο αλληλεγγύης πολιτισμού. Όλοι εργαζόμενοι δικαιούνται σύνταξη ανάλογη των αριθμό ενσήμων τους.
Πρόγραμμα Ε.Ε. μέσω ΟΑΕΔ ή ΓΣΕΕ.
Αλλαγή τρόπου φορολόγησης των εργαζομένων.
Ένταξη όλων των εργαζομένων στο ΙΚΑ με ενιαίο τρόπο ασφάλισης.
Αύξηση θέσεων εργασίας.

Παπανδρέου Χαράλαμπος
Υπεύθυνος Δικτύου Πολιτισμού Νομαρχιακής
Επιτροπής Δυτικής Αθήνας (Β3)
xpapandreou@yahoo.gr